Kiedy myślimy o pamiątkach z Krakowa, najczęściej przed oczami pojawiają się Wawel, Sukiennice, Kościół Mariacki czy Barbakan. Nic dziwnego – to najbardziej rozpoznawalne zabytki miasta, które od lat trafiają na pocztówki, magnesy, kubki, koszulki i breloki.
Spacerując po krakowskich straganach można znaleźć również drewniane znaczki turystyczne, kieliszki z napisem Kraków, figurki, wyszywane serwetki, lalki w strojach krakowskich, drewniane zabawki czy tradycyjne korale. Wiele z tych przedmiotów ma swoich zwolenników i od lat stanowi ważną część lokalnej oferty.
To właśnie dlatego tworzenie własnej kolekcji inspirowanej Krakowem okazało się dla mnie jednocześnie fascynujące i trudne. Jak stworzyć coś nowego w mieście, które od dziesięcioleci jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc w Polsce? Jak zaprojektować krakowskie pamiątki, które będą rozpoznawalne, ale nie będą kolejną kopią tego, co już znamy?
Postanowiłam poszukać odpowiedzi poza murami zabytków.
Krakowskie pamiątki mogą opowiadać więcej niż tylko o zabytkach
Jako twórczyni tekstyliów mogłam zrobić dokładnie to samo, co robiło już wiele osób przede mną. Na torbach, poduszkach i workoplecakach mogły pojawić się Sukiennice, Wawel, Kościół Mariacki albo Barbakan.
Nie byłoby w tym nic złego.
Problem polegał na tym, że takich pamiątek z Krakowa istnieją już setki, jeśli nie tysiące. Wiele z nich jest bardzo podobnych do siebie i trudno znaleźć wśród nich coś naprawdę wyjątkowego.
Nie chciałam tworzyć kolejnej pocztówki przeniesionej na torbę.
Chciałam stworzyć pamiątki, które opowiadają o Krakowie trochę inaczej – poprzez symbole, legendy, codzienne obserwacje i atmosferę miasta.
Dlatego zamiast budynków wybrałam symbole.
Symbole, które od pokoleń tworzą charakter Krakowa i są równie mocno związane z miastem jak jego architektura.
Smok Wawelski, Lajkonik, gołębie i Kazimierz
Pierwszym bohaterem kolekcji został oczywiście Smok Wawelski.
To jedna z najbardziej znanych polskich legend i symbol Krakowa rozpoznawalny przez dzieci, dorosłych oraz zagranicznych turystów. Niewiele miast może pochwalić się bohaterem, którego znają niemal wszyscy odwiedzający. Smok Wawelski od dawna jest częścią miejskiej tożsamości i jednym z pierwszych skojarzeń związanych z Krakowem.
Drugim motywem został Lajkonik.
To postać wyjątkowo krakowska, związana z tradycją miasta od setek lat. W przeciwieństwie do Smoka Wawelskiego nie jest tak rozpoznawalny na świecie, ale dla mieszkańców i osób dobrze znających Kraków stanowi jeden z najważniejszych symboli lokalnej kultury.
W kolekcji nie mogło zabraknąć także gołębi.
To właśnie one okazały się jednym z najbardziej nieoczywistych, a jednocześnie najbardziej krakowskich motywów. Nie są bohaterami legend, nie stoją w podręcznikach historii i nie mają własnego pomnika. A jednak każdy, kto choć raz odwiedził Rynek Główny, pamięta stada gołębi spacerujących pomiędzy turystami. Dla wielu osób są równie charakterystycznym symbolem miasta jak Wawel czy Sukiennice.
Czwartym motywem stały się inspiracje związane z krakowskim Kazimierzem.
Ta historyczna dzielnica posiada własną tożsamość, własną historię i niepowtarzalny klimat. Dla części odwiedzających jest dziś równie ważnym punktem na mapie miasta jak Rynek Główny. Kazimierz od lat przyciąga swoją wielokulturową historią, zabytkami i atmosferą, której nie da się pomylić z żadnym innym miejscem w Polsce.
Co łączy tak różne symbole Krakowa?
Na pierwszy rzut oka niewiele.
Bo jak połączyć Smoka Wawelskiego z gołębiem? Co wspólnego mają Lajkonik i Kazimierz?
Właśnie to pytanie stało się punktem wyjścia do stworzenia całej kolekcji.
Potrzebowałam wspólnego języka wizualnego, który sprawi, że wszystkie motywy będą wyglądały jak część jednej opowieści.
Nie chciałam stworzyć czterech przypadkowych grafik. Zależało mi na tym, aby każdy wzór był rozpoznawalny samodzielnie, ale jednocześnie należał do większej całości.
Odpowiedź znalazłam w historii samego Krakowa.
Kraków, Młoda Polska i inspiracja Wyspiańskim oraz Mehofferem
Paryż miał swoją Belle Époque. Wiedeń miał secesję wiedeńską. Kraków miał Młodą Polskę.
To właśnie na przełomie XIX i XX wieku powstało wiele dzieł, które do dziś kojarzymy z artystycznym obliczem miasta. Witraże, dekoracyjne polichromie, ornamenty roślinne i bogate kompozycje stały się ważnym elementem krakowskiego krajobrazu.
Styl zastosowany w kolekcji nie jest przypadkowym filtrem nałożonym na miejskie symbole.
Wynika bezpośrednio z Krakowa i jego artystycznego dziedzictwa.
Szukając wspólnego języka dla całej kolekcji, zaczęłam zastanawiać się, jaki styl rzeczywiście wyrasta z tego miasta. Nie chciałam po prostu nałożyć na grafiki modnego efektu ani stworzyć kolejnej serii ilustracji inspirowanych zagraniczną secesją.
Odpowiedź znalazłam w historii Krakowa.
To właśnie tutaj tworzyli Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer – dwaj wybitni artyści epoki Młodej Polski. Choć dziś są uznawani za klasyków polskiej sztuki, byli kiedyś kolegami ze szkolnej ławki. Razem uczyli się u Jana Matejki w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, wspólnie wyjeżdżali na studia do Paryża, a później każdy z nich wypracował własny, rozpoznawalny styl.
Ich twórczość do dziś można odnaleźć w Krakowie. Witraże, polichromie, projekty dekoracyjne i bogata ornamentyka stały się częścią artystyczego krajobrazu miasta. Co ciekawe, obaj artyści przygotowywali również projekty związane z Katedrą Wawelską, choć ostatecznie nie zostały one zrealizowane.
Nie próbowałam kopiować ich prac.
Chciałam raczej nawiązać do sposobu myślenia o dekoracji, kolorze i kompozycji. Do świata pełnego kwiatowych ornamentów, płynnych linii, świetlnych refleksów i bogatych ram.
To właśnie dlatego grafiki przypominają nieco dawne ilustracje, pocztówki i dekoracyjne kompozycje charakterystyczne dla przełomu XIX i XX wieku.
Od inspiracji do kolekcji
Dzięki temu Smok Wawelski, Lajkonik, krakowskie gołębie i motywy związane z Kazimierzem mogły stać się częścią jednej opowieści.
Nie są tylko osobnymi ilustracjami.
Łączy je wspólna estetyka inspirowana Krakowem przełomu XIX i XX wieku – Krakowem Wyspiańskiego, Mehoffera i Młodej Polski.
Powstałe grafiki trafiły na torby, poduszki, workoplecaki i inne tekstylia użytkowe. Zależało mi na tym, aby były nie tylko pamiątką z Krakowa, ale również przedmiotami, które można wykorzystywać na co dzień.
Bo najlepsze pamiątki nie są tymi, które po powrocie z podróży trafiają do szuflady.
Najlepsze pamiątki przypominają o odwiedzonym miejscu jeszcze długo po zakończeniu wyjazdu.
Nowoczesne pamiątki z Krakowa
W efekcie powstała seria tekstyliów, która nie opowiada wyłącznie o zabytkach.
Opowiada o legendach, symbolach, codziennych obserwacjach i artystycznym dziedzictwie miasta.
To moje autorskie spojrzenie na Kraków.
Miasto, które jest znacznie bogatsze niż tylko Wawel, Sukiennice i Barbakan.
Miasto smoków, gołębi, Lajkonika, Kazimierza, secesyjnych ornamentów i niezwykłej historii, która wciąż inspiruje współczesnych twórców.
Jeśli szukasz oryginalnych pamiątek z Krakowa, być może warto spojrzeć nie tylko na jego budynki, ale także na symbole, które od wieków tworzą charakter tego wyjątkowego miasta.
Mam nadzieję, że udało mi się pokazać, dlaczego moje pamiątki z Krakowa wyglądają właśnie tak. Jeśli chcesz zobaczyć wszystkie wzory inspirowane Smokiem Wawelskim, Lajkonikiem, krakowskimi gołębiami i Kazimierzem, zapraszam do obejrzenia całej kolekcji.
https://miejskiekolekcje.pl/miasta/krakow
