Intuicyjnie mogłoby się wydawać, że najciekawsze pamiątki powstają w największych miastach. To tam przyjeżdżają miliony turystów, znajdują się najbardziej rozpoznawalne zabytki i działa najwięcej sklepów z pamiątkami.
Tymczasem projektowanie pamiątek dla małych miast często wygląda zupełnie inaczej. Nie dlatego, że są one ciekawsze od wielkich metropolii, ale dlatego, że ich głównym odbiorcą nie jest turysta.
W dużych miastach pamiątki kupują głównie turyści
Kraków, Gdańsk czy Wrocław żyją ruchem turystycznym.
Osoba kupująca pamiątkę najczęściej chce zabrać ze sobą wspomnienie wizyty. Szuka czegoś, co będzie przypominało jej rynek, zamek, katedrę albo charakterystyczny symbol miasta.
Dlatego na pamiątkach pojawiają się przede wszystkim najbardziej rozpoznawalne miejsca i zabytki.
Turysta kupuje dowód swojej obecności.
W małych miastach proporcje się odwracają
W takich miastach jak Strzegom, Świdnica, Sanok czy Bolesławiec turystów jest znacznie mniej.
Dlatego odbiorcami pamiątek stają się przede wszystkim mieszkańcy.
Kupują je:
- dla siebie,
- dla rodziny mieszkającej poza miastem,
- jako prezent dla znajomych,
- jako pamiątkę miejsca, z którym są związani.
Często kupują je również osoby, które wyprowadziły się wiele lat temu, ale nadal czują emocjonalną więź z miejscem swojego dzieciństwa.
Mieszkaniec nie patrzy na swoje miasto jak turysta
To jest prawdopodobnie najważniejsza różnica.
Turysta odwiedza bazylikę, bo jest zabytkiem. Mieszkaniec odwiedza ją, bo:
- był tam na ślubie,
- uczestniczył w koncercie,
- chodził tam z rodzicami,
- przeżywał ważne rodzinne uroczystości.
Turysta fotografuje rynek.
Mieszkaniec pamięta:
- ulubioną kawiarnię,
- szczególne światło o zachodzie słońca,
- drzewo mijane codziennie w drodze do pracy,
- charakterystyczne okno kamienicy,
- detal architektoniczny, którego przyjezdni często nie zauważają.
To właśnie dlatego projektując pamiątki dla mieszkańców, nie zawsze pokazuję cały zabytek.
Jak choćby w tym przykładzie:
Workoplecak Strzegom – Więcej Możliwości
Projekt inspirowany detalami architektonicznymi i charakterem miasta Strzegom.
https://miejskiekolekcje.pl/strzegom-wiecej-mozliwosci-workoplecak
Co trafia na moje grafiki?
Najczęściej nie są to pocztówkowe widoki.
Szukam raczej rzeczy, z którymi mieszkańcy mają codzienny kontakt.
Mogą to być:
- charakterystyczne detale architektoniczne,
- faktury materiałów,
- układy sklepień,
- kolory miasta,
- elementy przestrzeni, w których mieszkańcy odpoczywają i spędzają czas.
Turysta często zwraca uwagę na najbardziej znane zabytki. Mieszkaniec widzi swoje miasto inaczej. Nie patrzy na nie jak na atrakcję turystyczną, lecz jak na miejsce codziennego życia.
To dlatego czasem większe znaczenie ma detal kamienicy niż cała kamienica. Ważniejszy bywa charakterystyczny fragment rynku, ulubiony park czy światło padające na elewację budynku o określonej porze dnia.
Interesują mnie te drobne momenty rozpoznania. Także te szczegóły, które dostrzega się dopiero przy kolejnej, a czasem dopiero przy dziesiątej wizycie w tym samym miejscu.
Nie wszystko, co tworzy tożsamość miasta, trafia do przewodników turystycznych. Często są to rzeczy pozornie zwyczajne, ale dla mieszkańców pełne znaczeń i wspomnień.
Lubię szukać właśnie takich motywów.
Wtedy to moje poszukiwanie dotyka momentu, kiedy ktoś patrzy na torbę, saszetkę czy workoplecak i mówi:
„Znam to miejsce.”
„Codziennie tamtędy przechodzę.”
„Nigdy wcześniej nie pomyślałem, że to może być symbol mojego miasta.”
To właśnie takie reakcje interesują mnie najbardziej podczas projektowania kolekcji inspirowanych miastami.
Bohaterowie, których mieszkańcy uważają za swoich
Czasami rolę takiego symbolu pełnią ludzie związani z miastem.
W Świdnicy może to być Maria Kunic – jedna z najciekawszych postaci w historii europejskiej astronomii.
W Sanoku może to być Wojak Szwejk, który już dawno przestał być wyłącznie bohaterem literackim i stał się częścią lokalnej tożsamości miasta.
To postacie, które nie zawsze są rozpoznawalne w całej Polsce. Nawet jeśli ich nazwiska są znane, związek z konkretnym miejscem nie zawsze jest oczywisty dla osób z zewnątrz.
Dla mieszkańców sytuacja wygląda jednak inaczej.
Tacy bohaterowie stają się częścią lokalnych opowieści, szkolnych wspomnień, miejskich spacerów i codziennych rozmów. Są obecni w przestrzeni miasta, na pomnikach, muralach, tablicach pamiątkowych czy podczas lokalnych wydarzeń.
Z czasem przestają być jedynie postaciami historycznymi. Stają się częścią miejsca.
Dlatego czasami to właśnie oni trafiają na miejskie gadżety i pamiątki. Nie dlatego, że są najbardziej rozpoznawalni, ale dlatego, że mieszkańcy czują z nimi szczególną więź.
Dobrze zaprojektowana pamiątka nie musi opowiadać historii znanej całemu światu. Czasem wystarczy, że przypomina historię ważną dla ludzi, którzy nazywają dane miasto swoim domem.
Przedmioty lokalnej dumy
Są też symbole, które jednoznacznie kojarzą się z konkretnym miejscem. Takie elementy stają się nośnikami lokalnej tożsamości.
Mieszkaniec widzi je i myśli:
„To jest stąd.”
„To jest moje miasto.”
„To jest część miejsca, w którym żyję.”
To właśnie dlatego tak ważne jest odnalezienie symbolu, który jest jednocześnie lokalny i rozpoznawalny.
Dobrym przykładem jest Bolesławiec. Niewielkie miasto, które dzięki ceramice stało się rozpoznawalną marką daleko poza granicami regionu. Charakterystyczny kobaltowy wzór jest dziś jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta.
Jeśli chcesz zobaczyć, jak przełożyłam ten motyw na współczesne tekstylia użytkowe, zajrzyj do kolekcji inspirowanej ceramiką bolesławiecką.
https://miejskiekolekcje.pl/pl/c/Boleslawiec/54
Ceramika Bolesławiecka jako symbol miasta
Bolesławiec jest jednym z najlepszych przykładów miasta, które zbudowało swoją rozpoznawalność wokół jednego motywu. Charakterystyczne kobaltowe wzory stały się inspiracją także dla współczesnych pamiątek tekstylnych.
Pamiątki kupują także samorządy
W małych miastach bardzo ważnym odbiorcą pamiątek są również samorządy.
Kupują gadżety miejskie:
- dla mieszkańców odwiedzających urząd,
- dla uczestników wydarzeń organizowanych przez miasto,
- dla gości z miast partnerskich,
- dla przedstawicieli instytucji współpracujących z samorządem,
- dla inwestorów i partnerów biznesowych.
Dobrze zaprojektowana pamiątka staje się wtedy czymś więcej niż zwykłym gadżetem. Staje się wizytówką miasta i sposobem opowiadania o miejscu bez konieczności wygłaszania długich prezentacji.
To szczególnie ważne w przypadku mniejszych miejscowości, które nie dysponują budżetami promocyjnymi porównywalnymi z dużymi miastami. Każdy wręczony upominek staje się elementem budowania wizerunku i utrwalania pozytywnych skojarzeń.
Dlatego coraz większego znaczenia nabierają produkty, które nie wyglądają jak przypadkowe materiały reklamowe. Znacznie lepiej sprawdzają się przedmioty estetyczne, użyteczne i związane z lokalną tożsamością. Takie, które ktoś rzeczywiście zabierze do domu, postawi na biurku lub będzie używał na co dzień.
Samorząd nie kupuje ich wyłącznie po to, aby przekazać logo miasta. Kupuje je również po to, aby pokazać charakter miejsca, jego historię, lokalne symbole i powody do dumy mieszkańców.
Właśnie dlatego projektowanie pamiątek dla małych miast wymaga nieco innego podejścia niż tworzenie typowych gadżetów turystycznych. Liczy się nie tylko rozpoznawalność, ale również autentyczność i emocjonalny związek z miejscem.
A co z przedsiębiorcami?
Często zapomina się o jeszcze jednej grupie odbiorców lokalnych pamiątek i gadżetów miejskich.
Są nią przedsiębiorcy.
Wielu właścicieli firm prowadzi działalność w danym mieście od lat. Tutaj zatrudniają pracowników, współpracują z lokalnymi instytucjami i budują relacje biznesowe. Z czasem miasto przestaje być jedynie adresem działalności. Staje się częścią historii firmy i elementem jej tożsamości.
Jeżeli przedsiębiorca czuje dobrą relację z miejscem, w którym rozwija biznes, chętnie sięga po produkty podkreślające tę więź. Mogą to być gadżety miejskie wykorzystywane podczas wydarzeń firmowych, upominki dla kontrahentów, prezenty dla pracowników lub elementy wyposażenia biura.
Nie chodzi wyłącznie o promocję miasta. Często jest to po prostu wyraz przywiązania do miejsca, które stworzyło warunki do rozwoju firmy.
W takich sytuacjach szczególnie dobrze sprawdzają się produkty pokazujące charakter miasta w bardziej subtelny sposób. Niekoniecznie poprzez oficjalny herb czy logo. Znacznie ciekawsze bywają detale architektoniczne, lokalne symbole, charakterystyczne kolory lub motywy związane z historią miejsca.
Przedsiębiorcy, podobnie jak mieszkańcy, chcą identyfikować się z czymś autentycznym. Z czymś, co rzeczywiście opowiada historię miasta, a nie tylko informuje o jego nazwie.
To również forma lokalnego patriotyzmu — wyrażana nie przez deklaracje, lecz przez codzienne wybory i przedmioty, którymi otaczamy się w pracy.
Podsumowanie
Czy pamiątka z małego miasta może być ciekawsza niż z wielkiej metropolii?
Niekoniecznie. Może jednak opowiadać zupełnie inną historię.
Nie historię turysty, który przyjechał na weekend, ale historię mieszkańca, który mówi:
„Tu mieszkam.”
„Tu pracuję.”
„Tu się wychowałem.”
„To miejsce jest częścią mnie.”
I właśnie dla takich ludzi bardzo chętnie projektuję swoje kolekcje.
